Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης (MD, ORL, DDS, PhD), Αικατερίνη Γκέλη (MD, Radiologist)

Τα τελευταία χρόνια, έχουν ανακαλυφθεί και μελετηθεί τα ενεργά συστατικά που έχουν εντοπιστεί στους σπόρους, τις φλούδες και τους βοστρύχους των σταφυλιών και ιδιαίτερα των κόκκινων σταφυλιών.

Έχει αποδειχτεί  ότι αυτά τα συστατικά του σταφυλιού  έχουν και βιολογικές ιδιότητες. Ερευνώντας την αποξηραμένη σκόνη των στεμφύλων του σταφυλιού βρέθηκε ότι τα χημικά συστατικά τους έχουν, αντιοξειδωτικές, αντιβακτηριακές, αντικαρκινικές, αντιφλεγμονωδεις, αντιδιαβητικές, ηπαστοπροστατευτικές, καρδιοπροστατευτικές, νευροπροστατευτικές και δερματοπροστατευτικές ιδιότητες [1].

Τα σταφύλια είναι πλούσια σε πρωτογενείς και δευτερογενείς μεταβολίτες. Μεταξύ των δευτερογενών μεταβολιτών, οι πολυφαινολικές ενώσεις είναι οι πιο άφθονες στα κόκκινα σταφύλια. 

Εκτός από τις σημαντικές επιπτώσεις τους στην ποιότητα των σταφυλιών και του κρασιού, οι πολυφαινολικές ενώσεις έχουν ευεργετικές επιδράσεις στην ανθρώπινη υγεία. 

Λόγω της αντιοξειδωτικής τους δράσης, οι πολυφαινόλες και τα φαινολικά οξέα μπορούν να δράσουν ως αντιφλεγμονώδεις και αντικαρκινογόνοι παράγοντες και μπορούν να ρυθμίσουν το ανοσοποιητικό σύστημα [7]. 

Στα κόκκινα σταφύλια, οι πολυφαινόλες και τα φαινολικά οξέα μπορούν να εντοπιστούν στο περικάρπιο και τους σπόρους, αλλά η κατανομή τους διαφέρει σημαντικά μεταξύ αυτών των ιστών [7]. 

Αν και ορισμένες κατηγορίες πολυφαινολών και φαινολικών οξέων βρίσκονται υπό αυστηρό γενετικό έλεγχο, το τελικό περιεχόμενο επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως το κλίμα, το έδαφος, ο αμπελώνας και η διαχείριση του αμπελώνα [2, 7].

Η ρεσβερατρόλη, που είναι ένα πολυφαινολικό συστατικό του κόκκινου σταφυλιού, είναι γνωστή για τις αντι-αθηρωματογόνες ιδιότητές της  και γιαυτό θεωρείται επωφελής για τον περιορισμό της συχνότητας των καρδιαγγειακών νόσων.

Παρά τούτο, ο μηχανισμός δράσης της ρεσβερατρόλης, μέσω του οποίου ασκείται  το αντιαθηρωματικό αποτέλεσμα ξεκαθαρίστηκε μόλις το 2009. Ο Berrougui H et al (2009) ερεύνησαν τη σχέση μεταξύ των αντιοξειδωτικών αποτελεσμάτων της ρεσβερατρόλης του κόκκινου σταφυλιού  και την ικανότητητά της να προάγει την εκροή της χοληστερόλης [2] [Σημείωση: Εκροή χοληστερόλης (cholesterol efflux) είναι η κατευθυνόμενη κίνηση της χοληστερόλης (cholest-5-en-3-beta-ol) έξω από ένα κύτταρο ή οργανίδιο].

Οι ίδιοι ερευνητές μέτρησαν το σχηματισμό  των συνεζευγμένων διενίων (conjugated dienes) και το ρυθμό υπεροξείδωσης των λιπιδίων, όπου παρατήρησαν ότι, η ρεσβερατρόλη ανέστειλε την προκαλούμενη οξείδωση από το χαλκό και την ακτινοβολία  της LDL και  HDL, όπως αυτή παρατηρήθηκε με τον περιορισμό του ρυθμού οξείδωσης  και την αύξηση της φάσης καθυστέρησης [lag phase)][2] [lag phase: Η κατάσταση εμφανούς αδράνειας, που προηγείται μιας αντίδρασης, που ονομάζεται επίσης λανθάνουσα φάση].

Έχει αποδειχτεί σε πειραματόζωα ότι τα επίπεδα του ενδοθηλιακού αυξητικού παράγοντα των αγγείων (VEGF)  και της C-αντιδρώσης πρωτεΐνης  (CRP) στον ορό είναι πρώιμοι δείκτες αθηρωματοσκλήρυνσης. 

Οι αντιοξειδωτικές εδώδιμες φυτικές ίνες των σταφυλιών παρουσίασαν σημαντικά  μειωτικά αποτελέσματα  στο προφίλ των λιπιδίων και την αρτηριακή πίεση υπερχοληστεριναιμικών ατόμων. 

Οι επιδράσεις φαίνεται να είναι υψηλότερες από αυτές που προκαλούνται από άλλες εδώδιμες ίνες, όπως φυτικές ίνες βρώμης ή ψυλλίου, πιθανώς λόγω της συνδυασμένης επίδρασης εδώδιμων ινών του σταφυλιού και των  και αντιοξειδωτικών [5].

Η ρεσβερατρόλη λοιπόν του κόκκινου σταφυλιού, των στεμφύλων του και του κόκκινου κρασιού φαίνεται ότι είναι το φυσικό αντιοξειδωτικό που ενισχύει την εκροή της χοληστερόλης.

Αυτές της οι ιδιότητες καθιστούν τη ρεσβερατρόλη ένα δυνητικά φυσικό αντιοξειδωτικό που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την πρόληψη και θεραπεία των νόσων του καρδιοκυκλοφορικού και την προαγωγή της καρδιοπροστασίας από τη νόσο των στεφανιαίων [6].

Ο υγιεινότερος τρόπος πρόσληψης ρεσβερατρόλης και των λοιπών αντιοξειδωτικών του κόκκινου σταφυλιού μπορεί να επιτευχθεί με τη λήψη των καψουλών Vinogkelin.

Οι κάψουλες του Vinogkelin περιέχουν σκόνη αποξηραμένων σπόρων, φλουδών και βοστρύχων του βιολογικού κόκκινου Αγιωργίτικου σταφυλιού Νεμέας, από τον βιολογικό αμπελώνα «Γκέλικος».