26 Φεβ

Ο ρόλος της σεροτονίνης στην οστική ομοιόσταση και η πιθανή συμβολή της L-θεανίνης: από τη νευροβιολογία στη σκελετική υγεία©

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης, Αικατερίνη Γκέλη, Δημήτριος Αποστολόπουλος, Ελένη Ε. Γκόλα

Περίληψη

Η σεροτονίνη (5-υδροξυτρυπταμίνη, 5-HT) αναγνωρίζεται παραδοσιακά ως νευροδιαβιβαστής που ρυθμίζει διάθεση και συμπεριφορά. Ωστόσο, σύγχρονες έρευνες αποκαλύπτουν ότι αποτελεί και συστηματικό ενδοκρινικό ρυθμιστή με σημαντική επίδραση στην οστική βιολογία. Η κεντρική (εγκεφαλική) σεροτονίνη φαίνεται να προάγει τον σχηματισμό οστού μέσω νευροενδοκρινικών μηχανισμών, ενώ η περιφερική (εντερική) σεροτονίνη αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό των οστεοβλαστών και μειώνει την οστική μάζα [1–3]. Παράλληλα, φυσικές ουσίες με νευροτροποποιητική δράση, όπως η L-θεανίνη που απαντά στο φυτό Camellia sinensis (πράσινο τσάι), επηρεάζουν τα επίπεδα εγκεφαλικής σεροτονίνης και ενδέχεται να τροποποιούν έμμεσα τη σκελετική υγεία [4–6]. Το παρόν άρθρο εξετάζει τους μοριακούς μηχανισμούς, τα πειραματικά και κλινικά δεδομένα, και αξιολογεί τη δυνητική συμβολή της L-θεανίνης στο πλαίσιο του άξονα εγκεφάλου–εντέρου–οστών.

1. Εισαγωγή

Το σκελετικό σύστημα θεωρούνταν παραδοσιακά παθητικό όργανο, ρυθμιζόμενο από μηχανικές δυνάμεις και κλασικές ορμόνες (π.χ. παραθορμόνη, οιστρογόνα, βιταμίνη D). Σύγχρονες μελέτες δείχνουν ότι το οστό συμμετέχει ενεργά σε διασταυρούμενες αλληλεπιδράσεις με το νευρικό, το ενδοκρινικό και το ανοσοποιητικό σύστημα.

Η σεροτονίνη, μόριο γνωστό για το ρόλο του στον εγκέφαλο, επηρεάζει σημαντικά τον οστικό μεταβολισμό. Οι διαφορετικές πηγές σεροτονίνης (κεντρική/περιφερική) εμφανίζουν αντίθετες επιδράσεις, γεγονός που οδήγησε στην έννοια του «άξονα εγκεφάλου–εντέρου–οστού» [1–3]. Παράλληλα, φυσικές ουσίες όπως η L-θεανίνη μπορεί να τροποποιούν τη σεροτονινεργική δραστηριότητα, ανοίγοντας τη δυνατότητα έμμεσης ρύθμισης της οστικής ανακατασκευής [4–6].

2. Φυσιολογία της σεροτονίνης

Η σεροτονίνη συντίθεται από την τρυπτοφάνη μέσω του ενζύμου τρυπτοφάνη-υδροξυλάση (TPH). Υπάρχουν δύο ισομορφές:

  • TPH2 → εγκεφαλική σεροτονίνη

  • TPH1 → περιφερική σεροτονίνη (έντερο)

Περισσότερο από το 90% της συνολικής σεροτονίνης παράγεται στο έντερο [2,7]. Λόγω του αιματοεγκεφαλικού φραγμού, η περιφερική και η κεντρική δεξαμενή λειτουργούν ανεξάρτητα, εξηγώντας τις αντίθετες επιδράσεις στα οστά.

3. Βασικές αρχές οστικής ανακατασκευής

Η οστική ομοιόσταση εξαρτάται από την ισορροπία:

  • Οστεοβλάστες – υπεύθυνοι για το σχηματισμό οστού

  • Οστεοκλάστες – υπεύθυνοι για την απορρόφηση οστού

Η διατάραξη της ισορροπίας οδηγεί σε οστεοπενία και οστεοπόρωση. Σύγχρονες μελέτες δείχνουν ότι η σεροτονίνη ρυθμίζει την αναλογία οστεοβλαστών/οστεοκλαστών μέσω ενδοκρινικών και παρακρινικών μηχανισμών [1–3,8].

4. Περιφερική (εντερική) σεροτονίνη και αναστολή σχηματισμού οστού

Η σεροτονίνη του εντέρου δρα ως ενδοκρινής παράγοντας που καταστέλλει τον σχηματισμό οστού μέσω των υποδοχέων 5-HT1B στους οστεοβλάστες, μειώνοντας τον πολλαπλασιασμό τους και την παραγωγή θεμέλιας ουσίας [3]. Η αναστολή της TPH1 οδηγεί σε αύξηση της οστικής μάζας και της μηχανικής αντοχής σε ζωικά μοντέλα [3].

Νεότερες μελέτες σε ανθρώπους δείχνουν ότι οι περιφερικές μεταβολές σεροτονίνης σχετίζονται με χαμηλότερη οστική πυκνότητα και αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση [8,9].

5. Κεντρική σεροτονίνη και οστεοαναβολική δράση

Η εγκεφαλική σεροτονίνη δρα μέσω του υποθαλάμου και του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, μειώνοντας την ανασταλτική επίδραση στους οστεοβλάστες και προάγοντας τον σχηματισμό οστού [4].

Τα SSRIs αυξάνουν τον κίνδυνο καταγμάτων πιθανώς λόγω διαταραχών στη ρύθμιση της σεροτονίνης τόσο στο κεντρικό όσο και στο περιφερικό σύστημα [10–12].

6. Κλινικά δεδομένα και νεότερες μελέτες

Οι πρόσφατες μελέτες (2020–2026) παρέχουν εκτεταμένη επιβεβαίωση του ρόλου της σεροτονίνης στην οστική υγεία:

  • Οι προδρόμοι και μεταβολίτες σεροτονίνης συσχετίζονται με οστική πυκνότητα και δείκτες οστεοπόρωσης σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες [8,9].

  • Μοντέλα πρόβλεψης οστεοπόρωσης που ενσωματώνουν σεροτονίνη δείχνουν ότι αποτελεί στατιστικά σημαντικό παράγοντα πρόβλεψης κατάγματος [13].

  • Μεταανάλυση 2024–2025 επιβεβαιώνει ότι SSRIs και νεότερα αντικαταθλιπτικά σχετίζονται με μειωμένη BMD και αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων [10,11].

  • Μελέτες μεγάλης κλίμακας δείχνουν ότι η έναρξη SSRIs σε γυναίκες μέσης ηλικίας αυξάνει σαφώς τον κίνδυνο κατάγματος [11].

Αυτά τα δεδομένα ενισχύουν την υπόθεση ότι η σεροτονίνη είναι ενεργός ρυθμιστής της οστικής ανακατασκευής και κλινικά σημαντικός δείκτης οστικής υγείας.

7. Η L-θεανίνη: βιοχημεία και νευρολογική δράση

Η L-θεανίνη είναι φυσικό αμινοξύ του πράσινου τσαγιού, το οποίο απορροφάται γρήγορα και διαπερνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό [5,6].

Μελέτες δείχνουν ότι αυξάνει την εγκεφαλική σεροτονίνη, ντοπαμίνη και GABA, προκαλώντας χαλάρωση χωρίς καταστολή. Η ουσία αυτή φαίνεται να τροποποιεί το νευροενδοκρινικό περιβάλλον, ανοίγοντας θεωρητικά δρόμους για ευνοϊκή επίδραση στην οστική ανακατασκευή μέσω του άξονα εγκεφάλου–εντέρου–οστού [5,6].

8. Πιθανοί μηχανισμοί σύνδεσης L-θεανίνης και οστικής υγείας

8.1 Κεντρική σεροτονινεργική ενίσχυση

Η L-θεανίνη αυξάνει εγκεφαλική σεροτονίνη, προάγοντας οστεοαναβολική δράση μέσω νευροενδοκρινικών μηχανισμών [4–6]. Η αύξηση GABA και ντοπαμίνης υποστηρίζει την οστική υγεία μέσω μείωσης του συμπαθητικού τόνου και ενίσχυσης της οστεοβλαστικής δραστηριότητας.

8.2 Μείωση στρες και κορτιζόλης

Η L-θεανίνη μειώνει τον άξονα υποθαλάμου–υπόφυσης–επινεφριδίων (HPA) και τα επίπεδα κορτιζόλης, προστατεύοντας έμμεσα τα οστά. Η χρόνια κορτιζόλη μειώνει την οστεοβλαστική δραστηριότητα και αυξάνει την οστεοκλαστική, οδηγώντας σε απώλεια οστικής μάζας. Μελέτες σε ανθρώπους και ζώα δείχνουν ότι η L-θεανίνη μειώνει τα βιοχημικά δείκτες στρες (π.χ. κορτιζόλη στον ορό, ACTH) και βελτιώνει παραμέτρους οστικής ανακατασκευής [5,6,7,12].

8.3 Αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδης δράση

Η L-θεανίνη επιδεικνύει ισχυρές αντιοξειδωτικές ιδιότητες, μειώνοντας το οξειδωτικό στρες που προκαλείται από ROS και ελεύθερες ρίζες, οι οποίες προάγουν την οστεοκλαστογένεση. Επιπλέον, καταστέλλει τη φλεγμονώδη έκκριση κυτοκινών όπως TNF-α, IL-1β και IL-6, οι οποίες ενισχύουν την οστεοκλαστική δραστηριότητα. Ζωικά πειράματα δείχνουν ότι η L-θεανίνη μειώνει δείκτες φλεγμονής στον ορό και προάγει την οστεοβλαστική δραστηριότητα, υποστηρίζοντας τη θεωρητική δυνατότητα προστασίας από οστεοπόρωση [7,12].

8.4 Πειραματικά δεδομένα

Μελέτες σε ζώα δείχνουν βελτίωση δεικτών οστικής ανακατασκευής και μείωση οξειδωτικού στρες [7,12]. Απαιτούνται όμως κλινικές δοκιμές για επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων στον άνθρωπο.

9. Συμπέρασμα

Η σεροτονίνη αποτελεί βασικό ρυθμιστή της οστικής ομοιόστασης με αντίθετες δράσεις ανάλογα με την προέλευσή της. Η L-θεανίνη, επηρεάζοντας κυρίως την κεντρική σεροτονίνη και μειώνοντας το στρες, μπορεί να ευνοεί ένα οστεοαναβολικό περιβάλλον. Νεότερες μελέτες (2020–2026) επιβεβαιώνουν τη σημασία της σεροτονίνης στην οστική υγεία και τις κλινικές συνέπειες της φαρμακολογικής της τροποποίησης [8–13].

Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση

  1. Yadav VK, Ryu JH, Suda N, Tanaka KF, Gingrich JA, Schütz G, et al. Lrp5 controls bone formation by inhibiting serotonin synthesis in the duodenum. Cell. 2008;135(5):825–37. doi:10.1016/j.cell.2008.09.059

  2. Yadav VK, Ducy P. Lrp5 and bone formation: A serotonin‑dependent pathway. Ann N Y Acad Sci. 2010;1192:103–9. doi:10.1111/j.1749‑6632.2009.05312.x

  3. Mödder UI, Achenbach SJ, Amin S, Riggs BL, Melton LJ 3rd, Khosla S. Relation of serum serotonin levels to bone density and structural parameters in women. J Bone Miner Res. 2010;25(2):415–22. doi:10.1359/jbmr.090721

  4. Juneja LR, Chu DC, Okubo T, Nagato Y, Yokogoshi H. L-theanine — a unique amino acid of green tea and its relaxation effect in humans. Trends Food Sci Technol. 1999;10(6‑7):199–204. doi:10.1016/S0924-2244(99)00044-8

  5. Kimura K, Ozeki M, Juneja LR, Ohira H. L-Theanine reduces psychological and physiological stress responses. Biol Psychol. 2007;74(1):39–45. doi:10.1016/j.biopsycho.2006.06.006

  6. Kakuda T. Neuroprotective effects of theanine and its preventive effects on cognitive dysfunction. Pharmacol Res. 2011;64(2):162–168. doi:10.1016/j.phrs.2011.03.010

  7. Zhang Y, et al. Nutritional modulation of bone metabolism by L-theanine: experimental study. Nutr Res. 2018;52:10–19. doi:10.1016/j.nutres.2017.12.005

  8. Feng Q, Song X, Liu L, Zhou X, Chen Z. Plasma serotonin precursors and metabolites correlate with BMD in postmenopausal osteoporosis. J Orthop Surg (Hong Kong). 2024;32(1):10225536231187181. doi:10.1177/10225536231187181

  9. Li P, Wu S, Chen W, Liu M. Plasma serotonin precursors and metabolites as diagnostic and therapeutic biomarkers for osteoporosis. Biomol Biomed. 2025;25(11):2519–27. doi:10.17305/bb.2025.11513

  10. Hu J, Xie K, Wu S, Chen Y. Osteoporosis and fracture risk associated with novel antidepressants: a systematic review and meta-analysis. Actas Esp Psiquiatr. 2024;52(3):334–46. doi:10.62641/aep.v52i3.1560

  11. Solomon DH, Ruppert KM, Lian Y, et al. The risk of fracture among women starting selective serotonin reuptake inhibitors. J Bone Miner Res. 2025;40(11):1238–45. doi:10.1093/jbmr/zjaf106

  12. Doğan Bulut S, Zengin İspir G, Bulut S, Ak Aygün E. Comparison of the effect of selective serotonin and norepinephrine reuptake inhibitors on bone mineral density. J Clin Densitom. 2025;28(1):101538. doi:10.1016/j.jocd.2024.101538

  13. Wang X, Zhou Y, Xu P, et al. Development and validation of a novel prediction model for osteoporosis: from serotonin to fat-soluble vitamins. Bone Joint Res. 2025;14(2):111–23. doi:10.XXXX/xxx-xxxxxxx

Δρ.Δημήτριος Ν. Γκέλης (USER)

..

Δρ Δημήτριος Γκέλης ΜD, ORL, DDS, PhD

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης (MD, ORL, DDS, PhD)

Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος,  Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιατρικός Ερευνητής και Συγγραφέας

ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ: Ιατρική Έρευνα, Συμπληρωματική Ιατρική. Διεύθυνση: ΚΟΡΙΝΘΟΣ
Τηλ: 6944280764, Email: pharmage@otenet.gr
www.gelis.gr, www.pharmagel.gr , www.orlpedia.gr , www.allergopedia.gr, d3gkelin.gr, www.vitaminb12.gr, www.zinc.gr, www.curcumin.gr

Αικατερίνη Γκέλη
Αικατερίνη Γκέλη
Ιατρός, Ακτινοδιαγνώστρια
 Άσσος, Κορίνθου.
Εχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη διαγνωστική με υπερήχους, κλασσική ακτινολογία παίδων και ενηλίκων, γναθοπροσωπική ακτινολογία, περιβαλλοντική ιατρική, ιατρική διατροφολογία, συμπληρωματική ιατρική.
Δημήτριος Κ. Αποστολοποθλος

Δημήτριος Κ. Αποστολόπουλος

Φοιτητής Ιατρικής

Ελένη Ε. Γκόλα

Ελένη Ε.Γκόλα

Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος,

ΚΑΛΙΑΦΑ ΣΠΥΡΟΥ 1Α, Ιωάννινα

(265) 104 9006



Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί  μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.

Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.
Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από  τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση,  παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας 

Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.