Ναυτία Κίνησης (Κινήτωση)©

1. Ναυτία κίνησης ή κινήτωση

Η ναυτία κίνησης ή κινήτωση είναι ένα σύνολο συμπτωμάτων που εμφανίζεται όταν ο εγκέφαλος λαμβάνει αντικρουόμενα μηνύματα σχετικά με την κίνηση και τη θέση του σώματος στον χώρο [1, 2]. Η κατάσταση αυτή προκαλείται από μια αισθητηριακή αναντιστοιχία ανάμεσα σε όσα αντιλαμβάνονται τα μάτια, το αιθουσαίο σύστημα του εσω ωτός (που ελέγχει την ισορροπία και την επιτάχυνση) και τις πληροφορίες που λαμβάνει ο εγκέφαλος από τους μυς και τις αρθρώσεις [1, 3]. Όταν αυτά τα συστήματα δεν «συμφωνούν» μεταξύ τους, ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να ερμηνεύσει σωστά την κίνηση, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται συμπτώματα όπως ναυτία, ζάλη, εφίδρωση, ωχρότητα, υπνηλία και κόπωση [1, 2].

Η κινήτωση αποτελεί γνωστό φαινόμενο ήδη από την αρχαιότητα και περιγράφηκε για πρώτη φορά από τον Ιπποκράτη, στον οποίο αποδίδεται η φράση «η πλεύση στη θάλασσα αποδεικνύει ότι η κίνηση διαταράσσει το σώμα» (“sailing on the sea proves that motion disorders the body”) [1, 4]. Ωστόσο, η αναφορά αυτή δεν έχει εντοπιστεί με βεβαιότητα σε κάποιο σωζόμενο συγκεκριμένο έργο του Ιπποκράτη και θεωρείται γενική απόδοση που διασώθηκε μέσα από μεταγενέστερες ιατρικές και ιστορικές αναφορές [4, 5]. Στη νεοελληνική λογοτεχνία, ο όρος κινήτωση αναφέρεται ως «θαλασσοζάλη» στο έργο Ψυχολογία Συριανού συζύγου του Εμμανουήλ Ροΐδη [6]. Σήμερα η κινήτωση αναγνωρίζεται ως μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού σε πραγματική ή αντιληπτή κίνηση και μπορεί να εμφανιστεί σε διάφορα μέσα μεταφοράς ή περιβάλλοντα [1].

Η πιο γνωστή μορφή της είναι η ναυτία θαλάσσης ή ναυτία κίνησης με πλοίο (seasickness), η οποία περιλαμβάνεται στην κινήτωση [1, 7]. Εμφανίζεται όταν οι κινήσεις του πλοίου —ιδιαίτερα ο κυματισμός και οι συνεχείς ταλαντώσεις— προκαλούν σύγχυση μεταξύ των αισθητηριακών πληροφοριών [1]. Για παράδειγμα, όταν ένα άτομο βρίσκεται μέσα στην καμπίνα ενός πλοίου, τα μάτια του μπορεί να αντιλαμβάνονται ένα σχετικά σταθερό περιβάλλον, ενώ το εσωτερικό αυτί ανιχνεύει έντονη κίνηση. Αυτή η ασυμφωνία ενεργοποιεί τα συμπτώματα της ναυτίας [1, 2].

Εκτός από τα πλοία, η κινήτωση μπορεί να παρουσιαστεί κατά την οδήγηση αυτοκινήτου και ιδιαίτερα στους συνεπιβάτες σε αυτοκίνητα (ναυτία αυτοκινήτου).

Μπορεί ένας οδηγός αυτοκινήτου να πάθει κινήτωση;

Ναι, μπορεί, αλλά η πιθανότητα είναι σημαντικά μικρότερη από ό,τι για τους συνεπιβάτες. Σε μελέτη που έγινε σε παιδιά 10-12 ετών, το 73,08% των συνεπιβατών εμφάνισε συμπτώματα κινήτωσης, έναντι μόλις 42,31% των οδηγών [31]. Οι οδηγοί προστατεύονται ΓΙΑ τους ακόλουθους λόγους:

Έχουν αίσθηση ελέγχου– Ο ενεργός έλεγχος του οχήματος μειώνει την αισθητηριακή σύγκρουση [36, 39].
Ποβλέπουν τις κινήσεις του οχήματος – Ο οδηγός βλέπει τον δρόμο και προβλέπει στροφές/φρεναρίσματα [35].
Κλίνουν την κεφαλή– Ο οδηγός γέρνει την κεφαλή του προς το κέντρο της καμπύλης, μειώνοντας τη διέγερση του αιθουσαίου συστήματος [33, 34].
Έχουν νευροφυσιολογικές διαφορές– Στους συνεπιβάτες καταγράφεται μεγαλύτερη αύξηση της α-ισχύος στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα ( ΕΕΓ), αντανακλώντας εντονότερη αισθητηριακή σύγκρουση [37].

Υπό ακραίες ή απρόβλεπτες συνθήκες (π.χ. πολύ έντονες ταλαντώσεις, κακή ορατότητα), και ο οδηγός μπορεί να εμφανίσει ναυτία. Ωστόσο, το φαινόμενο οδηγού-συνεπιβάτη είναι τεκμηριωμένο και οι οδηγοί παραμένουν σημαντικά λιγότερο ευάλωτοι [31, 32, 38].

Κινήτωση μπορεί να προκληθεί επίσης ταξιδεύοντας με αεροπλάνο (αεροναυτία), τρένο, σε λούνα παρκ ή προσομοιωτές κίνησης, ακ2σόμη και κατά τη χρήση οθονών εικονικής πραγματικότητας ή βιντεοπαιχνιδιών (cybersickness) [1, 2].

Η ναυτία κίνησης στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα (EVs)

Η αυξημένη τάση για ναυτία κίνησης στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα (Electric Vehicles – EVs) αποτελεί αντικείμενο αυξανόμενου επιστημονικού ενδιαφέροντος τα τελευταία χρόνια. Παρότι τα EVs θεωρούνται πιο άνετα, αθόρυβα και ομαλά στην οδήγηση, αρκετοί επιβάτες αναφέρουν συχνότερα συμπτώματα όπως ζάλη, δυσφορία και ναυτία σε σύγκριση με τα συμβατικά οχήματα εσωτερικής καύσης [8, 9]. Το φαινόμενο αυτό εξηγείται κυρίως από τον τρόπο με τον οποίο ο ανθρώπινος εγκέφαλος επεξεργάζεται τα αισθητηριακά ερεθίσματα που σχετίζονται με την κίνηση.

Η ναυτία κίνησης εμφανίζεται όταν υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ των πληροφοριών που λαμβάνει ο εγκέφαλος από το αιθουσαίο σύστημα του εσωτερικού αυτιού, την όραση και τους μηχανοϋποδοχείς του σώματος [10]. Στα ηλεκτρικά οχήματα, αρκετά χαρακτηριστικά διαφοροποιούν σημαντικά αυτή την αισθητηριακή εμπειρία.

1. Αναγεννητική πέδηση (Regenerative Braking)

Η αναγεννητική πέδηση (regenerative braking) είναι ένα σύστημα που χρησιμοποιείται κυρίως στα ηλεκτρικά και υβριδικά οχήματα, το οποίο μετατρέπει την κινητική ενέργεια του οχήματος κατά την επιβράδυνση σε ηλεκτρική ενέργεια, αντί να τη χάνει ως θερμότητα μέσω των παραδοσιακών τριβόμενων φρένων. Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες πρόκλησης κινήτωσης είναι η αναγεννητική πέδηση (regenerative braking). Στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, όταν ο οδηγός αφήνει το πεντάλ επιτάχυνσης, το όχημα επιβραδύνει άμεσα, καθώς ο ηλεκτροκινητήρας λειτουργεί ως γεννήτρια και επαναφορτίζει τη μπαταρία [8, 11].

Σε αντίθεση με τα συμβατικά οχήματα, τα οποία συνεχίζουν να «ρολάρουν» πιο ομαλά όταν αφήνεται το γκάζι, τα EVs δημιουργούν συχνότερες και πιο έντονες μεταβολές επιβράδυνσης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τις αυξημένες διαμήκεις επιταχύνσεις, τις συνεχείς μικρομεταβολές στην κίνηση και μεγαλύτερη διέγερση του αιθουσαίου συστήματος [11, 12].

Ιδιαίτερα στα οχήματα που χρησιμοποιούν έντονα το σύστημα “one-pedal driving”, οι εναλλαγές μεταξύ επιτάχυνσης και επιβράδυνσης γίνονται περισσότερο αντιληπτές από τους επιβάτες. Έρευνες έχουν δείξει ότι υψηλότερα επίπεδα αναγεννητικής πέδησης σχετίζονται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης κινήτωσης, ιδιαίτερα σε ευαίσθητα άτομα [11].

2. Έλλειψη θορύβου και κραδασμών

Τα συμβατικά αυτοκίνητα παρέχουν συνεχώς αισθητηριακές πληροφορίες μέσω του ήχου του κινητήρα, των κραδασμών και των αλλαγών στις στροφές λειτουργίας. Ο εγκέφαλος χρησιμοποιεί αυτά τα ερεθίσματα για να προβλέπει μεταβολές στην ταχύτητα ή στην κατεύθυνση του οχήματος [9, 10]. Αντίθετα, στα ηλεκτρικά οχήματα ο κινητήρας λειτουργεί σχεδόν αθόρυβα,οι κραδασμοί είναι ελάχιστοι και η μετάδοση της κίνησης είναι πολύ πιο ομαλή.

Παρότι αυτό βελτιώνει την οδηγική άνεση, ταυτόχρονα στερεί από τον εγκέφαλο σημαντικές προειδοποιητικές ενδείξεις για την επερχόμενη κίνηση. Έτσι, το σώμα αισθάνεται επιτάχυνση ή επιβράδυνση χωρίς να έχει προηγηθεί η αντίστοιχη ακουστική ή μηχανική προετοιμασία, γεγονός που ενισχύει την αισθητηριακή σύγκρουση και αυξάνει τη ναυτία [9, 12].

3. Άμεση ροπή και έντονη επιτάχυνση

Ροπή αυτοκινήτου (torque) είναι η δύναμη που προκαλεί περιστροφή στους τροχούς, δηλαδή η «στρεπτική δύναμη» που ασκεί ο κινητήρας μέσω του συστήματος μετάδοσης για να θέσει σε κίνηση το όχημα. Τα ηλεκτρικά οχήματα αποδίδουν μέγιστη ροπή σχεδόν ακαριαία. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μικρή πίεση στο πεντάλ μπορεί να προκαλέσει απότομη επιτάχυνση [8].

Σε ένα συμβατικό αυτοκίνητο, η επιτάχυνση αυξάνεται σταδιακά λόγω της λειτουργίας του κινητήρα εσωτερικής καύσης, της καθυστέρησης απόκρισης και των αλλαγών σχέσεων στο κιβώτιο ταχυτήτων. Στα EVs, όμως, η απόκριση είναι άμεση και συνεχής. Αν ο οδηγός δεν είναι ιδιαίτερα προσεκτικός στις κινήσεις του, μπορεί να δημιουργούνται απότομα τινάγματα, συνεχείς μικροδιορθώσεις ταχύτητας και αίσθηση αποσταθεροποίησης στους επιβάτες [12, 13]. Το φαινόμενο γίνεται ακόμη πιο έντονο όταν ο επιβάτης κάθεται στα πίσω καθίσματα, χρησιμοποιεί κινητό τηλέφωνο, διαβάζει ή δεν έχει οπτική επαφή με τον δρόμο [10].

Μελλοντικές προεκτάσεις στην αυτόνομη οδήγηση

Η ναυτία κίνησης στα EVs θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα ενόψει της ανάπτυξης αυτόνομων οχημάτων. Σε περιβάλλον αυτόνομης οδήγησης, οι επιβάτες θα ασχολούνται περισσότερο με εργασία, ανάγνωση ή ψυχαγωγία αντί να παρακολουθούν τον δρόμο, γεγονός που αυξάνει περαιτέρω την αισθητηριακή ασυμφωνία [13].

Για τον λόγο αυτό, οι αυτοκινητοβιομηχανίες και τα ερευνητικά κέντρα αναπτύσσουν ήδη τεχνολογίες που βελτιώνουν την ομαλότητα της αναγεννητικής πέδησης, περιορίζουν τις απότομες επιταχύνσεις, εισάγουν τεχνητούς ηχητικούς δείκτες και χρησιμοποιούν οπτικά ερεθίσματα μέσα στην καμπίνα ώστε να βοηθούν τον εγκέφαλο να προβλέπει καλύτερα την κίνηση του οχήματος [9, 13].

2. Παθοφυσιολογία της Κινήτωσης

Η παθοφυσιολογία της ναυτίας κίνησης παραμένει πολύπλοκη και πολυπαραγοντική. Οι επικρατέστερες θεωρίες περιλαμβάνουν [1, 14, 15]:

2.1 Θεωρία της Αισθητηριακής Σύγκρουσης (Sensory Conflict Theory)

Η πιο ευρέως αποδεκτή θεωρία περιγράφει τη σύγκρουση που συμβαίνει μεταξύ του οπτικού, του αιθουσαίου (εσωτερικό αυτί) και του σωματοαισθητικού συστήματος κατά τη διάρκεια πραγματικής ή εικονικής κίνησης [1, 16]. Προσαγωγές ίνες από τον αιθουσαίο μηχανισμό καταλήγουν στους αιθουσαίους πυρήνες του εγκεφαλικού στελέχους, οι οποίοι επίσης δέχονται ερεθίσματα από το οπτικό και το ιδιοδεκτικό σύστημα. Στη συνέχεια, απαγωγές προβολές φτάνουν στον μετωποβρεγματικό φλοιό μέσω του θαλάμου, πυροδοτώντας αυτόνομες αντιδράσεις και ενεργοποιώντας το κέντρο εμέτου [1, 14].

2.2 Θεωρία Νευρωνικής Αναντιστοιχίας (Neural Mismatch Theory)

Αποτελεί εξέλιξη της θεωρίας σύγκρουσης. Υποστηρίζει ότι η κινήτωση συμβαίνει όταν οι οπτικές, αιθουσαίες και ιδιοδεκτικές πληροφορίες που εισέρχονται στον εγκέφαλο δεν ταιριάζουν με τις αποθηκευμένες προγενέστερες εμπειρίες κίνησης [15].

2.3 Θεωρία Υπερευαισθησίας του Αιθουσαίου Συστήματος

Οι ημικύκλιοι σωλήνες (ανίχνευση γωνιακής επιτάχυνσης) και οι ωτόλιθοι (ανίχνευση βαρύτητας και γραμμικής επιτάχυνσης) έχουν ένα φυσιολογικό ουδό ερεθισμού. Όταν οι επιταχύνσεις που παράγονται κατά τη μετακίνηση υπερβαίνουν αυτό το όριο για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, προκαλείται κινήτωση [15].

2.4 Άλλες Νευροχημικές Θεωρίες

Η κινήτωση θεωρείται επίσης μια μορφή απόκρισης στρεσογόνου ερεθίσματος του κεντρικού νευρικού συστήματος. Διαταραχές στην ισορροπία νευροδιαβιβαστών όπως η νορεπινεφρίνη, η σεροτονίνη (5-ΗΤ) και η ακετυλοχολίνη εμπλέκονται στην παθογένεση [15]. Γενετικοί παράγοντες φαίνεται επίσης να ευθύνονται περίπου για το 70% της διακύμανσης στην επιρρέπεια [17, 15].

3. Διαφορική Διάγνωση

Η ναυτία κίνησης μπορεί να οφείλεται σε άλλες υποκείμενες παθήσεις. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες, η διαφορική διάγνωση περιλαμβάνει [1, 15, 18]:

Πάθηση	Χαρακτηριστικά
Καλοήθης Παροξυσμικής Θέσης Ίλιγγος (BPPV)	Βραχέα επεισόδια στροβιλισμού (δευτερόλεπτα έως 2 λεπτά) που προκαλούνται από συγκεκριμένες κινήσεις κεφαλής (π.χ. στροφή στο κρεβάτι). Οφείλεται σε μετατόπιση ωτόλιθων στους ημικυκλικούς σωλήνες. Αποτελεί την πιο συχνή αιτία περιφερικού ιλίγγου [1, 19, 17].
Ημικρανικός Ίλιγγος (Vestibular Migraine)	Ίλιγγος που συνοδεύεται ή προηγείται από ημικρανία. Υπάρχει ισχυρή συσχέτιση μεταξύ ημικρανίας και επιρρέπειας σε κινήτωση [1, 2].
Νόσος Meniere	Επεισόδια στροβιλισμού, κυμαινόμενη απώλεια ακοής, εμβοές και αίσθημα πληρότητας στο αυτί. Οφείλεται σε ενδολεμφικό ύδρωπα [15].
Αιθουσαία Νευρίτιδα	Οξύς, παρατεταμένος ίλιγγος (ημέρες) με ναυτία και έμετο, συχνά μετά από ιογενή λοίμωξη [15].
Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο	Νέο-εμφανιζόμενος, σοβαρός ίλιγγος σε ασθενείς με παράγοντες κινδύνου, ιδιαίτερα χωρίς προηγούμενο ιστορικό κινήτωσης [1].

Η αναγνώριση αυτών των παθήσεων είναι κρίσιμη, καθώς η αντιμετώπισή τους διαφέρει ριζικά από τη διαχείριση της απλής κινήτωσης.

4. Μπορεί η κινήτωση να διορθωθεί με τον χειρισμό Epley;

Η σύντομη απάντηση είναι όχι. Ο χειρισμός Epley (επανεγκατάσταση ωτόλιθων) δεν ενδείκνυται και δεν είναι αποτελεσματικός για την τυπική ναυτία κίνησης (κινήτωση) που προκαλείται από αισθητηριακή σύγκρουση κατά τη μετακίνηση [19, 17].

4.1 Τι είναι ο Χειρισμός Epley

Ο χειρισμός Epley είναι μια σειρά από συγκεκριμένες κινήσεις κεφαλής και σώματος που εκτελούνται για τη θεραπεία του Καλοήθους Παροξυσμικής Ίλιγγου Θέσης (Benign Paroxysmal Positional Vertigo – BPPV) [19, 20, 17]. Ο BPPV προκαλείται όταν μικροσκοπικοί κρύσταλλοι ανθρακικού ασβεστίου (ωτόλιθοι ή καναλόλιθοι) αποκολλώνται από τη θέση τους και μεταναστεύουν στους ημικυκλικούς σωλήνες του έσω ωτός. Αυτό δημιουργεί ψευδή σήματα κίνησης στον εγκέφαλο κατά συγκεκριμένες κινήσεις της κεφαλής [19, 20, 17].

4.2 Γιατί ο χειρισμός Epley δεν θεραπεύει την κινήτωση

Η τυπική ναυτία κίνησης (π.χ., σε αυτοκίνητο, πλοίο) δεν οφείλεται σε μετατοπισμένους ωτόλιθους, αλλά σε σύγκρουση αισθητηριακών σημάτων στον εγκέφαλο [1, 14, 16]. Ο χειρισμός Epley είναι σχεδιασμένος για την αποκατάσταση της μηχανικής ανισορροπίας στο εσωτερικό αυτί και δεν επηρεάζει τα νευρωνικά κυκλώματα που ενοχοποιούνται στην αισθητηριακή σύγκρουση. Επιπλέον, η εφαρμογή του Epley σε άτομα χωρίς BPPV είναι άσκοπη και ενδέχεται να προκαλέσει παροδική αύξηση της ζάλης και ναυτίας χωρίς κανένα θεραπευτικό όφελος [19, 17].

4.3 Σύνοψη

Πάθηση	Αιτία	Θεραπεία
Κλασική Ναυτία Κίνησης	Αισθητηριακή σύγκρουση	Θεραπεία έκθεσης, φάρμακα, συμπεριφορικές τεχνικές
BPPV (Ίλιγγος Θέσης)	Μετατοπισμένοι ωτόλιθοι	Χειρισμός Epley

5. Ποια άτομα είναι επιρρεπή σε εκδήλωση κινήτωσης

Άτομα με ημικρανίες, άγχος ή οικογενειακό ιστορικό ναυτίας κίνησης είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν συμπτώματα λόγω αυξημένης ευαισθησίας στα κέντρα ισορροπίας και ναυτίας του εγκεφάλου [1, 2, 21]. Παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν παιδική ηλικία (κορύφωση 3-12 ετών), θηλυκό φύλο, ασιατική καταγωγή και προϋπάρχουσα αιθουσαία διαταραχή [21, 16].

6. Πότε εκδηλώνεται η κινήτωση και ποιες συνθήκες την ευνοούν

Η ναυτία κίνησης εκδηλώνεται συνήθως με παθητική μετακίνηση (αυτοκίνητο, πλοίο, αεροπλάνο) ή με εικονική κίνηση (VR) [1, 16]. Παράγοντες που ευνοούν την εκδήλωση [21, 15] είναι: Η ανάγνωση ή χρήση οθονών κατά την κίνηση, η χαμηλόσυχνη πλευρική ή κατακόρυφη κίνηση (π.χ., ταλάντευση πλοίου), οι δυσάρεστες οσμές ή θέα εμέτου, οι συγκρουόμενες αισθητηριακές πληροφορίες (π.χ., ανάγνωση σε όχημα που στρίβει).

7. Συμπτώματα

Η ναυτία κίνησης συνοδεύεται από ένα εύρος συμπτωμάτων [1, 21]: Πρώιμα: Υπνηλία, χασμουρητό, ωχρότητα, ψυχρή εφίδρωση. Μέτρια: Ναυτία, επιγαστρική δυσφορία, ζάλη. Σοβαρά: Έμετος, κεφαλαλγία, απάθεια, βραδυκαρδία, Σύνδρομο Sopite: Παρατεταμένη υπνηλία, κόπωση, ευερεθιστότητα

8. Στρατηγικές Πρόληψης

Α. Μακροπρόθεσμες Λύσεις

Θεραπεία Έκθεσης (Habituation): Σταδιακή, ελεγχόμενη έκθεση στην κίνηση. Χρησιμοποιείται σε αστροναύτες και πιλότους, με ποσοστά επιτυχίας άνω του 90% [21, 22, 23]. Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία: Χρήσιμη σε άτομα με επαγγελματική έκθεση [21].

Β. Στρατηγικές Άμεσης Ανακούφισης

Επιλογή θέσης: Μπροστινό κάθισμα αυτοκινήτου, μέση πλοίου/αεροπλάνου. Οπτική εστίαση: Στον ορίζοντα. Αποφυγή οθονών και ανάγνωσης. Διατροφή: Ελαφρύ γεύμα πριν το ταξίδι. Αποφυγή λιπαρών. Φυσικές θεραπείες: Τζίντζερ, βραχιόλια βελονισμού (σημείο P6). Έλεγχος αναπνοής: Η ελεγχόμενη αναπνοή μπορεί να ανακουφίσει τα συμπτώματα [21].

9. Φαρμακευτική Προφύλαξη και Θεραπεία

Η ναυτία κίνησης μπορεί να προληφθεί αποτελεσματικά με φάρμακα, ιδιαίτερα όταν τα συμπτώματα είναι έντονα ή οι μη φαρμακευτικές μέθοδοι δεν επαρκούν [1, 17]. Η φαρμακευτική αγωγή δρα κυρίως καταστέλλοντας τα σήματα στο κεντρικό νευρικό σύστημα που προκαλούν ναυτία και έμετο, και πρέπει να λαμβάνεται προληπτικά (πριν την έναρξη της κίνησης) για βέλτιστο αποτέλεσμα.

9.1 Αυτοκόλλητο σκοπολαμίνης (Scopolamine Patch)

Η σκοπολαμίνη θεωρείται η θεραπεία εκλογήςγια την πρόληψη της ναυτίας κίνησης [1, 17]. Διατίθεται ως διαδερμικό έμπλαστρο (επίθεμα).

Μηχανισμός Δράσης: Είναι ένα αντιχολινεργικό φάρμακο που μπλοκάρει τους υποδοχείς ακετυλοχολίνης στο εσωτερικό αυτί και στο κέντρο εμέτου του εγκεφάλου [14, 17].

Αποτελεσματικότητα: Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση (2024) επιβεβαίωσε ότι η σκοπολαμίνη είναι σημαντικά πιο αποτελεσματική από το εικονικό φάρμακο (placebo) στη μείωση της ναυτίας [21, 17].

Οδηγίες Χρήσης: Τοποθετείται πίσω από το αυτί τουλάχιστον 4 ώρες πριν το ταξίδι. Κάθε έμπλαστρο δρα για έως 3 ημέρες [14, 15].

Συχνές Παρενέργειες: Ξηροστομία, υπνηλία, θολή όραση [14, 15].

9.2 Αντιισταμινικά Πρώτης Γενιάς

Αποτελούν μια πιο προσιτή και ευρέως διαθέσιμη επιλογή, αν και συχνά προκαλούν περισσότερη υπνηλία [1, 2, 17].

Δραστική Ουσία	Εμπορική Ονομασία (ενδεικτικά)	Έναρξη Δράσης	Διάρκεια	Κύρια Παρενέργεια
Dimenhydrinate	Dramamine, Αντιναυζίνη	30-60 λεπτά	4-6 ώρες	Έντονη υπνηλία
Meclizine	Bonine, Antivert	1 ώρα	12-24 ώρες	Μέτρια υπνηλία

Οδηγίες: Λαμβάνονται περίπου 1 ώρα πριν το ταξίδι. Δεν ενδείκνυνται για μακροχρόνια χρήση λόγω των παρενεργειών [2, 17].

9.3 Νεότερες και Υπό Διερεύνηση Επιλογές

Ονδανσετρόνη (Ondansetron): Είναι ένας ανταγωνιστής της σεροτονίνης (5-ΗΤ3) που χρησιμοποιείται κυρίως στη χημειοθεραπεία. Ο ρόλος της στην κινήτωση δεν είναι ξεκάθαρος και γενικά δεν αποτελεί πρώτη γραμμή θεραπείας [2].

Orexin-A: Πρόκειται για ένα νευροπεπτίδιο του υποθαλάμου που μελετάται σε ζωικά μοντέλα. Τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν ότι μπορεί να μειώσει τη ναυτία και τον εμετό, αλλά απαιτούνται κλινικές μελέτες σε ανθρώπους για να επιβεβαιωθεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητά του [24, 16].

9.4 Στρατηγική Επιλογής Φαρμάκου

Για την καλύτερη προληπτική στρατηγική, λαμβάνουμε υπόψη:

Για σύντομα ταξίδια (π.χ. 4-6 ώρες): Ένα αντιισταμινικό όπως η διμενοϋδρίνη μπορεί να είναι αρκετό [2, 17].

Για μεγάλα ταξίδια (π.χ. κρουαζιέρα, μεγάλη πτήση): Το έμπλαστρο σκοπολαμίνης (απαιτεί ιατρική συνταγή σε πολλές χώρες) είναι η πιο αποτελεσματική λύση [14, 15].

Προσοχή: Η υπνηλία είναι συχνή παρενέργεια και των δύο κατηγοριών, επηρεάζοντας την ικανότητα οδήγησης ή χειρισμού μηχανημάτων [14, 21].

Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση

1 Golding JF, Gresty MA. Motion sickness. In: Aminoff MJ, Boller F, Swaab DF, editors. Handbook of Clinical Neurology. Vol. 137. Amsterdam: Elsevier; 2016. p. 371-390.
2 Brainard A. Motion sickness: Background, pathophysiology, epidemiology. Medscape. Updated 2024.
3 Maffert A, Aupy B. Optokinetic stimulation efficiency for sea sickness treatment. Int Marit Health. 2020;71(4):249-252.
4 Huppert D, Benson J, Brandt T. A Historical View of Motion Sickness—A Plague at Sea and on Land, Also with Military Impact. Front Neurol. 2017;8:114.
5 Huppert D, Oldelehr H, Krammling B, Benson J, Brandt T. What the ancient Greeks and Romans knew (and did not know) about seasickness. Neurology. 2016;86(6):560-565.
6 Ψυχολογία Συριανού συζύγου. Αθήνα: Σοκόλη-Κουλεδάκη; 2012.
7 Encyclopedia.com. Motion sickness. Updated 2018.
8 Diels C, Bos JE. Self-driving carsickness. Applied Ergonomics. 2016;53(Pt B):374-382.
9 Griffin MJ, Newman MM. Visual field effects on motion sickness in cars. Journal of Sound and Vibration. 2004;279(3-5):1055-1067.
10 Reason JT, Brand JJ. Motion Sickness. London: Academic Press; 1975.
11 Kuiper OX, Bos JE, Diels C, Schmidt EA. Knowing what’s coming: Unpredictable motion causes more motion sickness. Human Factors. 2020;62(8):1369-1381.
12 Golding JF. Motion sickness susceptibility. Autonomic Neuroscience. 2006;129(1-2):67-76.
13 Irmak T, de Winkel KN, Pool DM, Happee R. Predicting motion sickness in automated vehicles. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour. 2021;76:270-284.
14 Hromatka BS, Tung JY, Kiefer AK, Do CB, Hinds DA, Mountain JL. Genetic variants associated with motion sickness point to a role for the inner ear and the nervous system. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023 Jul 2.
15 Li YX (Capital Medical University, Beijing Tongren Hospital). Motion sickness. China Medical Information Query Platform. Updated 2024.
16 Bertolini G, Straumann D. Moving in a moving world: a review on vestibular motion sickness. Front Neurol. 2016;7:14.
17 Cleveland Clinic. Canalith repositioning procedure (Epley maneuver). my.clevelandclinic.org. Published 2018 Aug 19.
18 Lackner JR. Motion sickness: more than nausea and vomiting. Exp Brain Res. 2014;232(8):2493-510.
19 ENT UK. BPPV and home Epley manoeuvre. entuk.org. Published 2024 Jan 31.
20 Iverson GL. Potentially amplifying and reinforcing persistent symptoms and problems. Copyright © 2019, Grant L. Iverson, Ph.D.
21 BMJ Best Practice. Motion sickness. bestpractice.bmj.com. Evidence last reviewed 24 Mar 2026.
22 Cowings P, Toscano W. Psychophysiological research laboratory. Ames Research Center, NASA. 2025 Apr 30.
23 Reschke MF, Harm DL, Parker DE, et al. Habituation training for motion sickness. In: Crampton GH, editor. Motion and space sickness. CRC Press; 1990. p. 421-43.
24 Cai X, et al. Orexin-A and motion sickness: a systematic review of animal model studies. Front Pharmacol. 2025.
25 Golding JF, Gresty MA. Motion sickness. Curr Opin Neurol. 2015;28(1):83-8.
26 Bodner GB, Perry CJ. Choosing a drug to treat motion sickness. JAAPA. 2025;38(3):16-18.
27 Scopolamine transdermal system [prescribing information]. Zydus Pharmaceuticals USA Inc; Revised 8/2025.
28 Zhang YX, Niu XY, Xiao ZY. Scopolamine for patients with motion sickness: a systematic review and meta-analysis with trial sequential analysis. Acta Otolaryngol. 2024;144(7-8):429-438.
29 Troc P, Ramos P, Iribarren J, et al. Motion sickness in children: An update in pathology, treatment and prevention. Revista Otorrino. 2025.
30 University of North Dakota. UND motion sickness program earns international spotlight. UND Today. 2026 Feb 18.
31 Chang CH, Stoffregen TA, Tseng LY, Lei MK, Cheng KB. Control of a virtual vehicle influences postural activity and motion sickness in pre-adolescent children. Hum Mov Sci. 2021 Oct;79:102832.
32 Curry C, Peterson N, Li R, Stoffregen TA. Postural precursors of motion sickness in head-mounted displays: drivers and passengers, women and men. Ergonomics. 2020 Dec;63(12):1502-1511.
33 Wada T, Konno H, Fujisawa S, Doi S. Analysis of driver’s head tilt using a mathematical model of motion sickness. Appl Ergon. 2018 May;69:112-120.
34 Wada T. Analysis of driver’s head tilt using a mathematical model of motion sickness. arXiv:1711.00747 [q-bio.NC]. 2017.
35 Smeets JB, Kooijman L, Bos JE. Anticipatory Cues Can Mitigate Car Sickness on the Road. SSRN. 2024. DOI: 10.2139/ssrn.4772741.
36 Dong X, Yoshida K, Stoffregen TA. Control of a virtual vehicle influences postural activity and motion sickness. J Exp Psychol Appl. 2011 Jun;17(2):128-38.
37 Huang KC, John AR, Jung TP, Tsai WF, Yu YH, Lin CT. Comparing the Differences in Brain Activities and Neural Comodulations Associated With Motion Sickness Between Drivers and Passengers. IEEE Trans Neural Syst Rehabil Eng. 2021;29:1468-1477.
38 Bronstein AM, Golding JF, Gresty MA. Visual Vertigo, Motion Sickness, and Disorientation in Vehicles. Semin Neurol. 2020 Feb;40(1):116-129.
39 Rolnick A, Lubow RE. Why is the driver rarely motion sick? The role of controllability in motion sickness. Ergonomics. 1991 Jul;34(7):935-48.

Δρ.Δημήτριος Ν. Γκέλης (USER)

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης

Δρ.Δημήτριος Ν. Γκέλης
Iατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος
Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιατρικός Συγγραφέας, Ιατρικός Ερευνητής

ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ: Ιατρική Έρευνα, Συμπληρωματική Ιατρική

Διεύθυνση: ΦΛΑΜΠΟΥΡΟ ΛΟΥΤΡΑΚΙΟΥ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ
Τηλ: 6944280764, Email: pharmage@otenet.gr
www.gelis.gr, www.pharmagel.gr , www.orlpedia.gr , www.allergopedia.gr, d3gkelin.gr, www.vitaminb12.gr, www.zinc.gr, www.curcumin.gr

Αικατερίνη Γκέλη

Αικατερίνη Γκέλη

Ιατρός, Ακτινοδιαγνώστρια

Άσσος, Κορίνθου.
Εχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη διαγνωστική με υπερήχους, κλασσική ακτινολογία παίδων και ενηλίκων, γναθοπροσωπική ακτινολογία, περιβαλλοντική ιατρική, ιατρική διατροφολογία, συμπληρωματική ιατρική.